Szczepienie przeciw grypie pozostaje jedną z najskuteczniejszych metod ograniczania skutków sezonowych zachorowań - nawet wtedy, gdy sezon grypowy już się rozpoczął. Choć optymalnym momentem na szczepienie jest jesień, przyjęcie szczepionki w trakcie sezonu nadal przynosi realne i mierzalne korzyści zdrowotne. W warunkach takich jak Polska, gdzie każdego roku odnotowuje się od kilkuset tysięcy do nawet kilku milionów przypadków grypy i infekcji grypopodobnych, szczepienia stanowią kluczowy element profilaktyki indywidualnej i populacyjnej.1
Grypa jest ostrą chorobą zakaźną wywoływaną przez wirusy grypy typu A, B lub C. Za epidemiczne zachorowania u ludzi odpowiadają głównie wirusy typu A i B, natomiast typ C powoduje łagodne, sporadyczne infekcje i nie wywołuje epidemii. Wirusy grypy typu A dzielą się na podtypy - w sezonach epidemicznych dominują najczęściej H1N1 oraz H3N2 (rzadziej H1N2), a w mniejszym stopniu wirusy grypy typu B.
Charakterystyczną cechą wirusów grypy, szczególnie typu A, jest wysoka zmienność antygenowa oraz krótki okres wylęgania. To właśnie ta zmienność sprawia, że odporność nabyta w poprzednich sezonach nie zapewnia pełnej ochrony, a szczepionki muszą być co roku aktualizowane. Z tego powodu grypa pozostaje istotnym zagrożeniem zdrowotnym każdego sezonu, niezależnie od wcześniejszych infekcji.2
Objawy grypy obejmują nagły początek choroby, wysoką gorączkę (powyżej 38°C), silne bóle mięśniowo-stawowe, ból głowy, suchy kaszel, dreszcze oraz znaczne osłabienie. Choć u wielu osób objawy ustępują po około 7 dniach, grypa może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak zapalenie płuc, zapalenie ucha środkowego, zapalenie mięśnia sercowego czy zaostrzenie chorób przewlekłych. Największe ryzyko ciężkiego przebiegu dotyczy seniorów, kobiet w ciąży, dzieci oraz osób z chorobami przewlekłymi i obniżoną odpornością.3
Skuteczność szczepień przeciw grypie w zapobieganiu zachorowaniom wynosi średnio od 40 do 70%, w zależności od sezonu, zgodności szczepionki z krążącymi szczepami wirusa oraz wieku i stanu zdrowia osoby szczepionej. Co istotne, nawet jeśli szczepienie nie zapobiegnie całkowicie zakażeniu, znacząco zmniejsza ryzyko ciężkiego przebiegu choroby, powikłań oraz hospitalizacji.4
Szczepienie w trakcie sezonu grypowego nadal ma sens, ponieważ:
Zgodnie z zaleceniami, szczepionki przeciw grypie mogą być podawane corocznie wszystkim osobom od 6. miesiąca życia, o ile nie występują przeciwwskazania medyczne. Szczególnie zalecane są osobom z grup podwyższonego ryzyka powikłań oraz tym, którzy mogą być źródłem zakażenia dla innych, w tym dzieciom, opiekunom, pracownikom ochrony zdrowia i osobom pracującym w dużych skupiskach ludzi.
Wzrost wyszczepialności przekłada się nie tylko na ochronę jednostki, ale także na funkcjonowanie całego systemu ochrony zdrowia. W sezonie 2025/26 w Polsce odnotowano wyraźny wzrost liczby osób zaszczepionych przeciw grypie - do końca listopada zaszczepiło się ponad 2 miliony Polaków, co oznacza wynik wyższy o ponad 200 tysięcy w porównaniu z całym poprzednim sezonem 2024/25.5
Wyższy poziom wyszczepialności oznacza mniejsze obciążenie szpitali, mniej hospitalizacji, krótsze absencje chorobowe oraz niższe ryzyko poważnych powikłań pogrypowych. Warto również podkreślić, że szczepionka przeciw grypie nie wywołuje grypy - zawiera inaktywowane fragmenty wirusa lub jego antygeny, a ewentualne niepożądane odczyny poszczepienne są zazwyczaj łagodne i krótkotrwałe.6
Szczepienie przeciw grypie to skuteczna i bezpieczna metoda ochrony zdrowia, której korzyści nie kończą się wraz z początkiem sezonu. Nawet jeśli sezon grypowy już trwa, szczepienie nadal zmniejsza ryzyko ciężkiego przebiegu choroby, powikłań i hospitalizacji. Dlatego warto szczepić się co roku - nie tylko jesienią, ale także zimą i w późniejszych miesiącach sezonu grypowego.