Rozpoczyna się kolejny sezon grypowy. Szczepienie przeciw grypie pozostaje jednym z najważniejszych sposobów zapobiegania zachorowaniu i ograniczania ryzyka ciężkiego przebiegu choroby. W sezonie 2026/2027 szczepionki zostały ponownie dostosowane do aktualnych zaleceń dotyczących wirusów grypy krążących w populacji.
Co warto wiedzieć przed szczepieniem? Kto może skorzystać z refundacji? Gdzie można się zaszczepić i czym różnią się dostępne preparaty?
Wirusy grypy nieustannie się zmieniają. Z tego powodu skład szczepionki jest co roku aktualizowany, aby jak najlepiej odpowiadał wirusom przewidywanym w danym sezonie.
27 lutego 2026 r. Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) ogłosiła zalecenia dotyczące składu szczepionek na sezon 2026/2027 dla półkuli północnej:
Aktualizacja składu nie oznacza całkowitej zmiany szczepionki, lecz dostosowanie zawartych w niej antygenów do aktualnej sytuacji epidemiologicznej. Jej celem jest zapewnienie możliwie najlepszej ochrony przed wirusami grypy przewidywanymi w danym sezonie.
Szczepienie przeciw grypie jest zalecane wszystkim osobom, które chcą zmniejszyć ryzyko zachorowania oraz powikłań. Szczególne znaczenie ma ono dla osób należących do grup zwiększonego ryzyka ciężkiego przebiegu grypy, w tym:
Grypa nie jest „zwykłym przeziębieniem”. To ostra choroba wirusowa, która może prowadzić do hospitalizacji i groźnych powikłań, szczególnie u osób z chorobami przewlekłymi oraz seniorów.
Szczepienie przeciw grypie można wykonać zarówno przed rozpoczęciem sezonu grypowego, jak i w jego trakcie. W Polsce za optymalny czas szczepienia uważa się jesień (zwykle od września do listopada), czyli okres poprzedzający szczyt zachorowań.
Po podaniu szczepionki organizm potrzebuje około 2 tygodni na wytworzenie odpowiedzi immunologicznej. Dlatego warto zaplanować szczepienie z wyprzedzeniem, zanim liczba zachorowań zacznie gwałtownie rosnąć.
Nawet jeśli sezon już trwa, zaszczepienie się nadal ma sens – może zmniejszyć ryzyko ciężkiego przebiegu choroby i jej powikłań.
Szczepienie przeciw grypie jest dostępne w kilku miejscach, co ułatwia jego zaplanowanie:
W aptece podczas jednej wizyty można przejść kwalifikację i – jeśli nie ma przeciwwskazań – otrzymać szczepienie. Narodowy Fundusz Zdrowia finansuje kwalifikację do szczepienia oraz jego wykonanie przez farmaceutę, co ułatwia dostęp do szczepień.
Przed wizytą warto:
Dzięki temu łatwiej wybrać najwygodniejszą formę szczepienia i uniknąć nieporozumień przy realizacji recepty.
Co ważne, zarówno kwalifikacja, jak i samo podanie szczepionki w ramach podstawowej opieki zdrowotnej czy w aptekach są bezpłatne.
Sama szczepionka może być dostępna bezpłatnie albo z częściową refundacją – wszystko zależy od wieku i stanu zdrowia pacjenta.
Zgodnie z aktualnymi zasadami refundacji bezpłatne szczepionki przeciw grypie przysługują:
W tych grupach pacjent nie ponosi kosztu refundowanej szczepionki ani kosztu jej podania w ramach świadczenia finansowanego przez NFZ.
Osoby dorosłe w wieku 19–64 lat mogą otrzymać refundowaną w 50% szczepionkę przeciw grypie. Oznacza to, że pacjent ponosi część ceny preparatu, natomiast pozostała część jest finansowana ze środków publicznych. Dodatkowo, szczepionka wysokodawkowa jest objęta 50% refundacją dla osób powyżej 60. roku życia.
W sezonie 2026/2027 szczególną uwagę warto zwrócić na szczepionki wysokodawkowe, które zostały opracowane z myślą o osobach starszych. Wraz z wiekiem układ odpornościowy może słabiej reagować na szczepienia, dlatego u seniorów odpowiedź immunologiczna na standardową dawkę szczepionki może być mniej wyraźna niż u młodszych osób.
Szczepionki wysokodawkowe zawierają większą ilość antygenu niż standardowe preparaty. Ma to na celu pobudzenie silniejszej odpowiedzi immunologicznej i zwiększenie ochrony przed grypą w grupie, która jest szczególnie narażona na ciężki przebieg choroby, hospitalizację i powikłania. WHO wskazuje osoby starsze jako jedną z najważniejszych grup, które powinny być objęte szczepieniami przeciw grypie.
Nie każda osoba wymaga szczepionki wysokodawkowej. Ogólne zasady są następujące:
Początek jesieni to dobry moment, aby przygotować się do sezonu grypowego. Warto sprawdzić dostępność szczepionek przeciw grypie w POZ i aptekach, zweryfikować aktualne zasady refundacji oraz zaplanować termin szczepienia.
Szczepienie najlepiej wykonać przed szczytem zachorowań, ponieważ organizm potrzebuje około dwóch tygodni na wytworzenie odpowiedzi immunologicznej. Nie oznacza to jednak, że po rozpoczęciu sezonu jest już za późno na szczepienie – można je wykonać również później, o ile grypa nadal krąży w populacji.
W przypadku seniorów i osób z chorobami przewlekłymi warto szczególnie zadbać o wcześniejsze zaplanowanie szczepienia. Grypa może mieć u nich cięższy przebieg, dlatego odpowiednio wcześnie podjęta profilaktyka może mieć istotne znaczenie dla zdrowia. Nie warto czekać na początek sezonu. Sprawdź dostępność szczepionki, upewnij się, jakie zasady refundacji dotyczą Ciebie i zaplanuj szczepienie odpowiednio wcześnie.